اختصاصی سرو: فقط 9 روز تا برگزاری بیست و دومین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران باقی مانده و این در حالی است که بسیاری از کتابهایی که اخبار انتشار قریبالوقوع آنها را تا چندی پیش در مطبوعات دنبال میکردیم، یا غیر قابل چاپ اعلام شدهاند، یا همچنان در اداره ممیزی به سر میبرند و یا به دلیل حذف حجم قابل توجهی از صفحاتشان، مؤلف یا مترجم از انتشار آنها صرفنظر کرده است. در این میان، علاقمندان شعر باید دو کتاب را شاید برای همیشه و شاید هم تا زمان ایجاد فضای باز فرهنگی که همه در انتظارش هستیم، به فراموشی بسپارند: کتابهای «آهوخوانی» مجموعه شعر تازه پگاه احمدی و «تانکاهای سال برفی» به ترجمه او. پگاه احمدی خود درباره چگونگی ماجرا میگوید: «مجموعه شعر "آهوخوانی" در فرم اولیهاش با نام "سردم نبود" حدود سال 1385 توسط نشر ثالث روانه وزارت ارشاد شد ولی به دلیل بالا بودن موارد ممیزی که منجر به از دست رفتن هشتاد درصد بار کیفی و کمّی مجموعه شده بود، عملاً از انتشار آن صرفنظر کردم. در اوایل سال گذشته این مجموعه به انضمام بیست شعر جدید که اکثراً شامل کارهای بلند بود، با تغییر نام به "آهوخوانی" توسط انتشارات آهنگ دیگر مجدداً روانه اداره ممیزی شد و این بار علاوه بر شعرهایی که قبلاً مشمول ممیزی شده بود، تقریباً شانزده شعر بلند دیگر نیز به طور کامل از مجموعه حذف شد. این در حالی است که تمام این شانزده شعر به زعم من از مهمترین شعرهای این مجموعه بودند و به نوعی بیانگر دیدگاه و سمت و سوهای اندیشهای و هویت زبانی کل اثر. در نتیجه با توجه به از دست رفتن شاخص بار کیفی و کمّی مجموعه و کاهش حجم قابل توجهی از کتاب مجدداً از انتشار آن صرفنظر کردم.» احمدی با اشاره به این که تمام شعرهای اجتماعی او از مجموعه «آهوخوانی» حذف شدهاند، چنین نتیجهگیری میکند که احتمالاً مضامین اجتماعی این اشعار ممیزان وزارت ارشاد را بر آن داشته که به حذف این حجم قابل توجه از کتاب او دست بزنند و میگوید: «به طور کلی شعرهای این مجموعه به لحاظ مضمون به دو گونه شعری تقسیم میشد: 1- شعرهایی با سمت و سوهای انتقادی، اجتماعی و تاریخی. 2- شعرهای توصیفی-تصویری (عمدتاً بدون رویکرد اجتماعی). طبیعی است که آنچه به عنوان اثر انگشت شخصی و نقطه قوت یک اثر میتواند محل توجه قرار بگیرد، همین شعرهای نوع اول در این مجموعه بوده است. بنابراین با حذف تقریباً تمام شعرهایی که ناظر بر مشاهدهها و تحلیلهای اجتماعی-انتقادی این اثر بوده است، هیچ انگیزهای برای انتشار حجم کم باقیمانده کتاب به جا نمیماند.» به گفته این شاعر، شعرهای مجموعه "آهوخوانی" به ویژه شعرهایی که از نوعی بافت و زبان تاریخی بهره بردهاند، از جمله شعرهای مورد استناد و مورد علاقه او در این مجموعه بودهاند که تعدادی از آنها نیز از سال 1380 به این سو به صورت پراکنده در برخی سایتها و جراید منتشر شده بودند. از او میپرسیم که گیریم شعرهای حذف شده «آهوخوانی» مضمون اجتماعی داشتند، گناه شعرهای کتاب «تانکاهای سال برفی» که ترجمهای است از اشعار پنج سطری و 31 هجائی ژاپنی (به قول احمدی، قدیمیترین گونه شعری ژاپن) چه بود؟ احمدی معتقد است که فرآیند آفرینش یک شعر نوعی ضرورت زمانی و نیاز حسی-عاطفی با اثر را برای شاعر به همراه دارد: «این ضرورت به انتشار و مواجهه با بازتابهای اثر بعد از گذشت مدت زمانی برای آفرینشگر رنگ میبازد و جای خود را به حسهای جدیدتر و موقعیتهای ذهنی-زبانی نوتری میدهد. بنابراین مسئله ممیزی برای من شاعر با حس شدیدی از سرکوب شدنِ بیان در موقعیت بیانیِ ویژه آن توأم بوده است. شعر امروز روند سریعی را دنبال میکند. طبیعتاً حس میکنم با چاپ نشدن آثارم پاسخ مورد نظرم را از تعاملی که شعر باید با مخاطبانش برقرار کند، نگرفتهام و این حس خوبی نیست.» اما اگر رویدادی – مثلاً انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری – منجر به ایجاد فضای باز فرهنگی شود نیز شاعر مجموعه "آهوخوانی" و مترجم کتاب "تانکاهای سال برفی" این ضرورت به انتشار را حس نخواهد کرد؟
«مجموعه "تانکاهای سال برفی" را حدود شش ماه پیش به نشر پارسه سپرده بودم. پس از شش ماه این مجموعه که بیشتر شعرهای آن شعرهای توصیفی با محوریت طبیعت بودند نیز در بخشهایی که وارد حوزه مناسبات طبیعی و عاطفی انسانی شده بودند یا بر پارهای از تعالیم معنوی مشرق زمین مانند آیین ذن، بودیسم و نظایر آن توجه داشتند، سانسور شد. در مجموع از شصت شعر کوتاه موجود در این مجموعه، 21 شعر حذف شد و ایضاً به دلیل کاهش حجم اثر و از دست رفتن بخشی از ظرفیتهای تصویری، معنایی و موسیقایی شعرها از انتشار مابقی این کتاب نیز صرفنظر کردم، ضمن این که این شعرهای کوتاه در عین عدم پیوستگی معنایی، از منظری کلیتر با هم در نزدیکی و تجانس بودند.»
«قطعاً از چاپ آثارم در هر فضای باز و مستقلی استقبال میکنم.»